Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlar isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlanabilir mi?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SSGSS), pek çok konuda olduğu üzere isteğe bağlı sigorta hükümleri konusunda da yenilikler içermekte. Bu kapsamda kendi sigortalılığı nedeni ile aylık bağlanmamış, sigortalı olmayı gerektiren bir çalışması bulunmayan veya kısmi süreli iş sözleşmesine bağlı olarak çalışanlar, isteğe bağlı sigortalılık hükümlerinden yararlanabilmektedir. Bu durumdakilerden 18 yaşını doldurmuş olanlar kuruma (SGK) yazılı başvuruda bulunarak isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlanabilir.

Geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanma koşulları nelerdir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SSGSS) gereği , çalışanların brüt ücretleri esas alınarak işyerinin tehlike derecesinin gerektirdiği oranda % 1 - % 6,5 kısa vadeli sigorta kolları primi kesilmektedir.

Kesilen bu primler; sigortalıların; iş kazası, meslek hastalığı, analık veya hastalık halleri nedeni ile işe devam edememeleri durumunda kendilerine geçici iş göremezlik ödeneği verilişinin finansmanında kullanılmaktadır.

Hafta tatili ücreti nedir hangi durumlarda ödenir?

4857 sayılı iş kanununun 46. maddesi hafta tatili hakkını düzenlemektedir. Buna göre; haftanın iş günlerinde eksiksiz olarak çalışmış olan işçiye 7 günlük zaman diliminde 24 saat kesintisiz dinlenme (hafta tatili) verilmesi esastır. Hafta tatili gününün ücreti herhangi bir çalışma karşılığı olmaksızın işveren tarafından işçiye ödenmektedir.

Yeni iş arama izni nedir, hangi durumlarda verilir?

Yasal düzenleme gereği 4857/17, iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun yazılı olarak ve bildirim süresine bağlı kalınarak diğer tarafa bildirilmesi esastır. Çalışma sürelerine bağlı olarak 2 ile 8 hafta arasında değisen sürelerle bildirim süresi uygulanmaktadır. İş sözleşmesinin bildirim süresine bağlı kalınarak feshi halinde, bildirim süresi boyunca işçiye yeni iş arama izni verilmektedir.

Şubat ayında çalışan bir sigortalının bildirimi kaç gün üzerinden yapılmaktadır?

Sigortalıların bildirimleri tam olarak çalıştıkları aylarda ayın kaç gün sürdüğüne bakılmaksızın 30 gün üzerinden yapılmaktadır. Bu kapsamda, herhangi bir sigortalının Şubat ayında eksik çalışması bulunmaması halinde ilgili aydaki prim günü 30 olacaktır. Öte yandan; herhangi bir ay içinde eksik çalışması bulunan, ay içinde işe başlayan (ayın ilk günü hariç), ay içinde işten ayrılan (ayın son günü hariç) bir sigortalının prim günü, çalıştığı gün sayısı esas alınarak bildirilmektedir.

Asgari geçim indirimi -AGI- nasıl hesaplanmaktadır?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 32. maddesinde yapılan düzenleme doğrultusunda 01.01.2008 tarihinden geçerli olmak üzere ücretlerin vergilendirilmesi sırasında asgari geçim indirimi AGI uygulanmaktadır. Düzenleme uyarınca;

ücret geliri elde eden çalışanların ödeyecekleri gelir vergisi hesaplandıktan sonra belirlenen esaslar çerçevesinde hesaplanan AGI tutarı ödenecek gelir vergisinden indirilmektedir. Buna göre takvim yılı başında geçerli olan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücret tutarı esas alınmaktadır. Brüt asgari ücretin yıllık toplamına bağlı olarak AGI matrahı belirlenmektedir. Bu matrahın hesabı için;

• Ücretlinin kendisi için %50,

• Evli ve eşi çalışmayan ücretlilerin eşleri için %10,

İşçinin ihbar tazminatına hak kazanmasının esasları nelerdir?

4857 sayılı İş kanunu 17. madde uyarınca iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa yazılı olarak bildirilmesi esastır. Madde gereğince;

• 6 aya kadar süren çalışmalarda 2 hafta,

• 6 aydan 1,5 yıla kadar süren çalışmalarda 4 hafta,

• 1,5 yıldan 3 yıla kadar süren çalışmalarda 6 hafta,

• 3 yıldan uzun süren çalışmalarda 8 hafta
  

bildirim süresi uygulanmaktadır. İş sözleşmesini performansa, işçinin davranışlarına, işin, işletmenin veya işyerinin gereklerine dayalı olarak fesih etmek isteyen işveren, feshi yazılı olarak ve bu sürelere bağlı kalarak işçiye iletmekle yükümlüdür. İş sözleşmesini bildirim süresi vermeksizin fesih eden işveren, bu sürenin ücretini ihbar tazminatı olarak ödemekle yükümlüdür.

Öte yandan; İş sözleşmelerinin işçi tarafından feshi, işveren tarafından deneme süresi içinde veya 4857/25 ile belirlenen esaslar çerçevesinde feshi halinde işçiye herhangi bir ihbar tazminatı ödenmeyecektir. İş sözleşmesinin işçi tarafından haklı nedenle fesih esasları dışında bir nedenle feshi halinde aynı bildirim süreleri işçi içinde geçerli olup, buna aykırı iş sözleşmesi fesihlerinde işverenin ihbar tazminatı talebi de gündeme gelebilecektir.

İşveren, ikramiye uygulamasına tek taraflı olarak son verebilir mi?

Yasal düzenlemeler açısından çalışanlara ikramiye ödenmesi yönünde bir zorunluluk bulunmamaktadır. İkramiye uygulamaları iş sözleşmelerinde tarafların karşılıklı anlaşmalarına dayalı olarak düzenlenmektedir. Böylesi bir durumda, ikramiye çalışanın yasal hakları arasında sayılmaktadır. İş sözleşmesinde açık bir hüküm bulunmamakla birlikte düzenli olarak ikramiye ödenen bir işyerinde, söz konusu ikramiye ödemeleri çalışanlar açısından yasal bir hak niteliğini kazanmaktadır. İkramiye uygulaması gerçekleştirilen bir işyerinde ikramiyelerin kaldırılması, iş sözleşmesi hükümleri veya çalışma şartlarında esaslı değişiklik yapılması anlamına gelecektir. Çalışma şartlarında esaslı değişiklik kapsamındaki düzenleme 4857 sayılı İş Kanunu, 22. madde ile yapılmaktadır.

Özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik sistemi katkı payı ödemelerinin gelir vergisi matrahından indirilmesine ilişkin esaslar nelerdir?

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamında gerek çalışanlar tarafından kendi adlarına, gerekse işverenler tarafından çalışanları adına ödenen özel sağlık sigortası primleri ve bireysel emeklilik sistemi katkı payı ödemeleri; gelir vergisi matrahının saptanması sırasında belirli şart ve oranlarda indirime konu edilmektedir.

Bu kapsamda yapılan yasal düzenleme; Özel sağlık sigortası primi ödemelerinin brüt ücretin %5'i ile, bireysel emeklilik sistemi katkı payı ödemelerinin ise brüt ücretin % 10'u ile sınırlı kısımlarının gelir vergisi matrahından indirilebileceğini, bu bağlamda uygulanan indirim tutarının her halde brüt ücretin % 10'unu geçemeyeceğini, indirimlerin ödemelerin yapıldığı ayla ilişkilendirilmesi gerekeceğini, yıllık toplamda ise yıllık brüt asgari ücret toplamı ile sınırlı bir indirim uygulanabileceğini hükme bağlamış durumdadır.